Natuurgebieden

Binnen dit landschapstype vallen de bossen, heiden, vennen, zandverstuivingen en overstromingsvlaktes van de Maas. Dit zijn ook grofweg de gebieden met de meest droge en meest natte gronden. Het hoogst gewaardeerd wordt echter het feit dat veel van deze gebieden zich laten kenmerken door hun besloten karakter gevormd door bos gecombineerd met hun bebouwingsarme karakter.

Kenmerken natuurgronden

Dit landschapstype is belangrijk in het kader van het Nationaal Natuur Netwerk (NNN). Het landschap heeft een hoge ecologische waarde en er is op plekken ruimte voor recreatief medegebruik. Deze ecologische waarden zijn beschermd met verschillende beschermingsregimes zoals de aanduiding van Natura 2000 en NNN. In dit landschapstype staan de natuurwaarden en het beheer hiervan voorop. Transformatie van naaldbos naar gemengd loofbos is gewenst, maar ook de omzetting naar heide of stuifzandgebieden behoren tot de mogelijkheden. Hierbij moeten aanwezige(cultuurhistorische) waarden en elementen zoals de Duitse oorlogsbegraafplaats, zandpaden en rosmolen behouden blijven. 

De bos- en heidegebieden zijn in clusters te vinden en verspreid door de hele gemeente. Zo heeft bijna elke kern ook een nabijgelegen bos/natuurgebied op loop en/of fietsafstand. 

Rondom de Maas zijn de afgelopen jaren ingrijpende hoogwaterbeschermingsmaatregelen genomen (Maaspark Ooijen-Wanssum) die ertoe hebben geleid dat niet alleen de waterveiligheid sterk is toegenomen, maar ook de landschappelijke kwaliteiten en de natuurwaarden van het gebied enorm zijn versterkt. 

Kenmerken

  • Grote bosgebieden met op sommige plekken hoogveen, heide en enkele stuifduinen.
  • In de bossen nabij de jonge ontginningen is een rechtlijnige verkavelingsstructuur herkenbaar. Bebouwing is vrijwel afwezig.
  • Bossen en natuur met hoge ecologische en recreatieve waarde.
  • Maaslandschap.

Waarden

Inzet op bescherming van bosgebieden. Er is ruimte voor recreatief medegebruik. Er is sprake van een beleefbare orthogonale verkavelingsstructuur.

  1. In dit landschapstype staan natuurwaarden voorop. Recreatiedruk dient verspreid opgevangen te worden, bijv. door gericht actievere en rustigere zones te creëren.
  2. Beschouw het bos- en heidelandschap als een waardevol te behouden ecosysteem en zet in op de versterking van ecologische verbindingen. Het reliëf van (oude) stuifduinen is hierin belangrijk.
  3. Deze gebieden lenen zich om in te spelen op extensief recreatief medegebruik. In bossen die relatief dicht bij de dorpen liggen, ligt de focus vooral op activiteit voor kortere afstanden (bijv. wandelroutes). In bossen op grotere afstand van dorpen richt het recreatief medegebruik zich meer op langere afstanden zoals ruiterpaden en mountainbikeroutes.
  4. In de bossen in de jonge ontginningen staat behoud van de kenmerkende rechtlijnige padenstructuur. De geknikte en grillige padenstructuur in de bossen in de oude ontginningen is daar een te behouden waarde.
  5. De bossen vormen een scherp contrast met het open landschap. De natuurwaarde van bosranden kan versterkt worden, bijvoorbeeld met een natuurlijke bosrand.  Dit bevordert sterk de biodiversiteit.
  6. De natuurwaarde van bestaande bossen wordt versterkt. Bijvoorbeeld d.m.v. natuurlijke overgangen naar agrarisch gebied, omvorming van naaldbos naar (gemengd) loofbos, bestrijden van vergrassing op de heide, of het vergroten van het areaal heide- en stuifzandgebieden. Aanwezige (cultuurhistorische) waarden en elementen zoals de Rosmolen en de Duitse oorlogsbegraafplaats moeten hierbij behouden blijven.
  7. Versterk de beleefbaarheid van erfgoed en verbindt deze met ommetjes aan woonkernen.
  8. Opwek van zonne-energie is niet passend in het landschap.
  9. Dit landschap kent weinig bebouwing en nieuwe bebouwing is hier niet toegestaan. Het erf is omgeven door veel gebiedseigen en boomrijke beplanting.
  10. De stilte en duisternis zijn kwaliteiten die op steeds minder plekken voorkomen en die beschermd dienen te worden in dit deelgebied. Nieuwe functies moeten zich hierop aanpassen.
Kavel natuurgebieden

Opgaven

Bekijk de radardiagram hierboven:

  • Klimaatadaptatie: water vasthouden hoog in haarvaten, teelt van droogteresistente gewassen
  • Landbouwtransitie: ruimte voor high-tech en hoogproductieve landbouw
  • Energietransitie: grootschalige energielandschappen
  • Vrije tijd: mogelijk op VABs, vooral kansen routing Peel-Raamstelling
  • Bedrijvigheid: gemengde grootschalige bedrijvigheid
  • Wonen: binnen bestaande clusters
  • Erfgoed: behoud openheid schootsveld, schaalgrootte en rechthoekige structuur
  • Biodiversiteit: nadruk op groenblauwe dooradering van landbouwgronden

Hier staat de natuurwaarde voorop. Recreatief medegebruik is hier terughoudender dan natuur op de jonge ontginningen omdat de natuurwaarde hier hoger is en deze gebieden al redelijk intensief gebruikt worden. Er wordt zeer terughoudend omgegaan met nieuwe woningbouw. Bedrijvigheid, energie en landbouw is hier ongewenst. Overkoepelend is de richting hier om natuurwaarde te versterken, en de beleefbaarheid van cultuurhistorisch erfgoed te behouden of te versterken.  

Ter bevordering van de biodiversiteit en klimaatbestendigheid kan naaldbos worden omgevormd naar heide en stuifzand of gemengd bos. Een grote diversiteit aan erfgoed, landgoederen en oude structuren bieden aanknopingspunten voor recreatief medegebruik van dit aantrekkelijke landschap. Tegelijkertijd dient de recreatiedruk goed gespreid te worden om overbelasting van natuurgebieden te voorkomen. Een duidelijk netwerk van recreatieve routes, afgewisseld met meer beschermde rust-zones maken het gebied toegankelijk en beleefbaar zonder de natuurwaarde te veel aan te tasten. 

Uitstraling van het landschap, erf en bebouwing

  • Gebruik het bos en heidelandschap als een waardevol te behouden ecosysteem en zet in op versterking van de ecologische verbindingen.
  • Behoud het plaatselijke (micro)reliëf.
  • Voorkom versnippering in de natuurgebieden. Gebruik zoneringen om de recreatieve druk op te vangen door middel van goede hoofdroutes waardoor verstoring in de gebieden wordt voorkomen.
  • Weer gebiedsvreemde functies.
  • Geen woon of bedrijfsbebouwing in de bos- en natuurgebieden.
  • Eventuele (recreatieve) bebouwing vormt een eigen en compact ensemble die terughoudend is en bescheiden oogt in het landschap.